Wskaźnik starcia zębów wg Smitha i Kinghta

    Starcie patologiczne zębów polega na  nadmiernym ścieraniu tkanek twardych zęba. Prostą  klasyfikacją określająca nasilenie starcia zębów jest klasyfikacja zaproponowana przez Smitha i Kinghta. Nasilenie utraty tkanek zęba określane jest na podstawie badania klinicznego, każdy ząb można przyporządkować do jednego z czterech stopni utraty tkanek:

0 - brak zmian,
1 - powierzchniowe starcie szkliwa,
2 - starcie szkliwa i zębiny do 50 % powierzchni korony zęba,
3 - utrata  powyżej 50% tkanek twardych (szkliwa i zębiny) korony zęba.

Klasyfikacja oceny zmian osteoporotycznych żuchwy wg. Klemetti

   Klasyfikacja ta pozwala na ocenę zmian osteoporotycznych na zdjęciu pantomograficznym. Pod uwagę bierze się wygląd warstwy korowej dolnego brzegu żuchwy dystalnie od otworu bródkowego.( tzw. korowy indeks żuchwy, MCI- mandibular cortilcal indeks, KI- Klemmeti Index). Wyróżnia się trzy stopnie:

C1   - wewnętrzny (śródkostny) brzeg warstwy korowej dolnego brzegu żuchwy jest równy i gładki po obu stronach,

C2   - na śródkostnym brzegu warstwy korowej dolnego brzegu żuchwy widoczne są półksiężycowate zagłębienia (odpowiadające resorpcji) i/lub widoczne resztki warstwy zbitej po jednej lub obu stronach,

C3 - warstwa korowa widocznie porowata a na jej brzegu śródkostnym widoczne tylko resztki warstwy zbitej kości

Warto zaznaczyć, że na podstawie zdjęcia pantomograficznego nie da się postawić jednoznacznego rozpoznania osteoporozy. Klasa C2 a szczególnie C3 ww, klasyfikacji wskazuje na większe ryzyko rozwoju osteoporozy i konieczność dokładniejszej diagnostyki w tym kierunku.

Klasyfikacja ubytków próchnicowych Mounta i Hume'a

Klasyfikacja Mounta i Hume'a dzieli ubytki w zależności  od  miejsca występowania i ich głębokości.

Miejsce ubytku:
1 - zagłębienia anatomiczne,
2 - powierzchnie styczne,
3- 1/3 przydziąsłowa korony lub próchnica cementu

Głębokość 
1- próchnica szkliwa i powierzchniowej warstwy zębiny,
2- próchnica sięgająca w głąb zębiny,
3- groźba pęknięcia zęba,
4- ubytek guzka,

Każdemu ubytkowi przyporządkowane są dwie cyfry przedzielone kropką np. 1.2 tj. ubytek  próchnicowy znajdujący się w zagłębieniu anatomicznym zęba sięgający wgłąb zębiny.

Okluzja w stomatologii

   Termin okluzja w stomatologii oznacz nic innego jak wzajemny kontakt miedzy zębami łuku górnego a dolnego, kontakt ten może być statyczny jak i dynamiczny.

Okluzje możemy podzielić na:
- okluzję centralna,
- okluzję pozacentralną.

   Okluzja centralna (centic occlusion) jest to stan w którym powierzchnie zębów łuku górnego i dolnego swobodnie stykają się ze sobą. Pozycją ta przez każdego z nas przyjmowana jest odruchowo bez udziału swiadomości. W piśmiennictwie opisywana jako  wielopunktowy kontakt zębów przeciwstawnych przy zachowanej wysokości zwarciowej, który następuje w wyniku skurczu mięśni odpowiedzialnych za unoszenie i cofanie żuchwy. Jest ona statycznym kontaktem zębów górnych i dolnych. Nazywana inaczej zwarciem centralnym, okluzją statyczną, maksymalnym zaguzkowaniem, maksymalna interkuspidacją oraz pozycją mięśniowa.

Okluzja pozacentralna- opisuje wszystkie inne niż centralne kontakty zębów łuku górnego i dolnego np. podczas ruchu dobocznego lub protruzyjnego żuchwy.

   W stomatologi dużą wagę przywiązuje się do pojęcia okluzji idealnej,  która ma na celu zdefiniować perfekcyjne relacje łuku górnego i dolnego. Opisywana jest przez wielu autorów i przez wiele rożnych pojęć m.in relację trzonowców wg klasyfikacji Angla, klucze prawidłowej okluzji wg Andrewsa, klasy kłowe, overbite, overjet, łuki funkcjonalne i estetyczne. krzywe Spee i wiele wiele innych. Okluzją nieprawidłową nazwiemy taką okluzję, która odbiega od przyjętych norm okluzji idealnej. Jeżeli okluzja nieprawidłowa powoduje zmiany destrukcyjne, w układzie stomatognatycznym opiszemy ją epitetem  urazowa.

Płaszczyzna okluzyja a powierzchnia okluzyjna

   Płaszczyzna i powierzchnia okluzyjna to dwa różne pojęcia, często mylone przez osoby zaczynające przygodę ze stomatologią. W poniższym tekście postaram się wytłumaczyć różnicę między nimi.

   Płaszczyzna okluzyjna jest pojęciem określającym hipotetyczną płaszczyznę przechodzącą przez punkty na dystalnych guzkach policzkowych pierwszych trzonowców dolnych oraz przez punkt sieczny, znajdujący się miedzy brzegami siecznymi siekaczy dolnych przyśrodkowych.
Natomiast powierzchnia okluzyjna opisywana jest jako suma powierzchni żujących łuku górnego i dolnego pozostających  w kontaktach okluzyjnych.

Podział zaawansowania próchnicy wg WHO

   Światowa Organizacja zdrowia zaproponowała 4 stopniowy podział zaawansowania ubytków próchnicowych (D-decay), prezentuje się on następująco:

D1- zmiana w szkliwie bez utraty tkanek, odpowiada próchnicy początkowej (caries incipiens, biała plama próchnicowa)

D2- zmiana w obrębie szkliwa z jego minimalnym ubytkiem (próchnica powierzchowna, caries superficialis)

D3- zmiana w zębinie (zajmuje do 2/3 grubości zębiny) z ubytkiem lub bez ubytku tkanek (próchnica średnia, caries media)

D4- zmiana penetrująca w kierunku miazgi, oddzielona od niej cienką warstwą zdrowej zębiny  (sięga powyżej 2/3 grubości zębiny)

Klasyfikacja retencji zębów według Tetsch i Wagnera

Klasyfikacja zębów zatrzymanych według  Tetsch i Wagnera:

1. Retencja pionowa. Mówimy o niej jeżeli ząb ustawiony jest równolegle do sąsiednich zębów a prostopadle do płaszczyzny zgryzu.

2. Retencja pozioma. Dochodzi do niej, gdy ząb tkwiący w kości ustawiony jest równolegle do płaszczyzny zgryzu.
    
   W zależność od tego, w którym kierunku położona jest korona wyróżniamy
    - Retencję w płaszczyźnie strzałkowej:
       * mezialno-kątowa,
       * dystalno-kątowa,
    - retencję poprzeczną:
      * policzkowo-kątowa
      * językowo-kątowa

3. Retencja skośna. Ząb nachylony w stosunku do płaszczyzny zgryzu od 0° do 90°
   
 Tu także możemy wyróżnić warianty:
     * mezialno-kątowa,
     * dystalno-kątowa,
     * policzkowo-kątowa
     * językowo-kątowa

4. Retencja z przemieszczeniem zawiązka zęba.

Klasyfikacja recesji dziąseł Millera

   Klasyfikacja recesji Millera  jest powszechnie stosowanym podziałem recesji dziąseł. Dzieli ona recesje na 4 klasy ze względu na ubytek tkanek i możliwość jego pokrycia metodami chirurgicznymi.

   Klasa I - brzeg recesji nie dochodzi do granicy śluzówkowo-dziąsłowej, przestrzenie międzyzębowe  w pełni zachowane (bez utraty tkanek miękkich i kości). Pokrycie chirurgiczne możliwe w 100%.

Klasa II- recesja dochodzi do granicy śluzówkowo-dziąsłowej lub ją przekracza, przestrzenie międzyzebowe bez ubytku. Możliwość pokrycia metodami chirurgicznymi 100%.

Klasa III- recesja podobnie jak w klasie II dochodzi lub przekracza granicę śluzówkowo dziąsłową ale w tym wypadku stopień zaawansowania zmian jest większy i dochodzi do utraty tkanek miękkich i kości w przestrzeniach miedzyzębowcy lub ząb jest położony nieprawidłowo. Możliwe tylko częściowe pokrycie takiej recesji.

Klasa IV- brzeg recesji przebiega jak w klasie II i III, utrata tkanek w przestrzeni międzyzębowej w takim stopniu, że brzeg pozostałych tkanek znajduje się poniżej poziomu recesji dodatkowo zęby położone nieprawidłowo. Pokrycie w tym przypadku jest niemożliwe.

Klasyfikacja przyczepu wędzidełek wg Placka

Wędzidełka są tworami błony śluzowej wyścielającej jamę ustną. W prosty sposób można je podzielić wg klasyfikacji przyczepu wędzidełek wargi górnej zaproponowanej przez Placka. W podziale tym wyróżniamy 4 typy, są to:

1. Przyczep śluzówkowy- wędzidełko wargi górnej nie przekracza granicy śluzówkowo-dziąsłowej,

2. Przyczep dziąsłowy- wędzidełko znajduje się w obszarze dziąsła związanego in. właściwego.

3. Przyczep brodawkowy- dochodzi do brodawki międzyzębowej siekaczy górnych 
                                             przyśrodkowych

4. Przyczep penetrujący brodawkę- przenika przez brodawkę między górnymi siekaczami   
                                                             przyśrodkowymi i sięga aż w okolicę szwu podniebiennego
    

   Zespół objawów związanych z nieprawidłowym przyczepem wędzidełka to tzw. pull syndrome. Badanie przeprowadza się obserwując brodawkę międzyzębową w okolicy wędzidełka, przy jednoczesnym pociąganiu wargi górnej. Podczas podciągani, takiego wędzidełka może dochodzić do: anemizacji brodawki, pociągania- brodawka porusza się wraz z pociąganą wargą, w skrajnych przypadkach obserwujemy odrywania dziąsła brzeżnego- dochodzi do tymczasowej utraty kontaktu brodawki z powierzchnią zęba. Objawy te mogą prowadzić do urazowego uszkodzenia przyzębia dziąsła brzeżnego a w konsekwencji np. do jego recesji. Predysponującymi do wystąpienia wyżej wymienionych symptomów są przyczepy klasy 3 i 4.

Klasyfikacja urazów zębów wg Ellisa

Klasyfikacja Ellisa uwzgląadnia 9 kategorii urazów zębów:

I-uraz korony w obrębie szkliwa
II- uraz korony w dotyczący szkliwa i zębiny,
III- złamanie dotyczące szkliwa oraz zębiny z obnażeniem miazgi,
IV- każdy uraz prowadzący do obumarcia miazgi,
V- zwichnięcie całkowite zęba,
VI- złamanie korzenia,
VII- zwichnięcie częściowe,
VIII- złamanie w okolicy szyjki zęba,
IX- uraz dotyczący ząbów mlecznych

Relacja centralna

Relacja centralna (centric relation)to pojęcie z dziedziny gnatofizjologii opisujące takie położenie żuchwy, w którym jej głowy przykryte są przez krążki stawowe, a te stykają się swoją najcieńszą, środkową częścią z dołem stawowym kości skroniowej. Pojęcie relacji centralnej określa wzajemne położenie elementów anatomicznych wewnątrz stawu skroniowo-żuchwowego, nie zaś relację łuków zębowych.

Skala ruchomości zębów wg Halla

Skala ta opiera się na badaniu statycznym za pomocą rękojeści lusterka lub palcem własnej ręki ruchomości zęba. Hall wyróżnił następujące klasy:

0 stopień ruchomości - minimalna ruchomość w kierunku wargowo językowym
1 stopień ruchomości - ruchomość w kierunku wargowo-językowym do 1 mm 
2 stopień ruchomości - ruchomość w kierunku wargowo-językowym od 1 do 2 mm
3 stopień ruchomości - ząb rusza się nie tylko w kierunku wargowo- językowym ale także w wymiarze pionowym przez co zaburza prawidłowe                                         zwarcie

Klasyfikacja pionowa ubytku tkanek furkacji

Klasyfikacja Tarnowa i Fletchera pionowych ubytków kostnych w miejscu furkacji obejmuje trzy klasy:

A - ubytki do 3 mm
B - ubytki 4-6 mm
C- ubytki powyżej 6 mm

Klasyfikacja Hampa

Klasyfikacja Hampa oparta jest na pomiarach poziomych ubytku tkanki kostnej w miejscu tzw. furkacji zęba ( przestrzeń między korzeniami). Wyróżnia ona 3 stopnie tegoż ubytku;

F1 - stopień pierwszy- ubytek furkacji do 3mm w kierunku poziomym

F2 - stopień drugi- zaliczymy tu ubytki poziome przestrzeni międzykorzeniowej powyżej 3mm ale nie penetrujące na wylot

F3 - stopień trzeci- ubytki przechodzące przez całą szerokość furkacji od strony przedsionkowej aż do językowej

Fenomen Christensena

Fenomen Christensena jest to zjawisko występujące w naturalnym uzębieniu człowieka, polegające na tym, że podczas ruchu doprzedniego dochodzi do rozklinowania zębów bocznych, wytwarza się miedzy nimi trójkątna przestrzeń otwarta ku tyłowi, kontakty międzyzębowe występują tylko w obrębie zębów przednich. 

Układ stomatognatyczny

 Układ stomatognatyczny jest to morfologiczno-czynnościowy zespół tkanek i narządów jamy ustnej i twarzowej części czaszki współdziałających ze sobą tworzących funkcjonalną całość, biorących udział w :
1. żuciu pokarmów
2. wstępnym trawieniu
3. połykaniu
4. oddychaniu
5. formowaniu dźwięków
6. wyrażaniu emocji przez pacjenta
sterowany jest przez ośrodkowy układ nerwowy (OUN).

Czym jest objaw Godona?

          Objaw Godona  - przesuwanie się zębów sąsiadujących w lukę po utraconym zębie.
   Wyróżniamy:
-objaw Godona poziomy, występuje, gdy pochylającymi się w stronę luki zębami,  są zęby  
  tego samego łuku,
- objaw Godona pionowy, gdy w stronę luki wsuwa się ząb przeciwstawny,